КіруАдам қадір-қасиеті – конституциялық қорғауда
Адамның ар-намысы мен қадір-қасиетін сақтау – құқықтық мемлекеттің маңызды ұстанымдарының бірі. Жаңа Конституцияда да бұл мәселеге айрықша назар аударылған. Ата Заңның 20-бабында әр адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмайтыны белгіленіп, азаптауға, зорлық-зомбылыққа және адамды қорлайтын әрекеттерге тыйым салынған.
Адамның құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу – мемлекеттің басты құндылықтарының бірі. Әр азаматтың өзін қауіпсіз сезінуі, айналасынан құрмет көруі және зорлық-зомбылықтан қорғалуы қоғамның даму деңгейін көрсетеді. Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясының 20-бабы әр адамның жеке басына құрметпен қараудың құқықтық негізін айқындайды.
Аталған баптың бірінші тармағында адамның ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғуға жол берілмейтіні және олардың заңмен қорғалатыны көрсетілген. Бұл әрбір азаматтың жеке тұлға ретінде құрметке ие болуға құқығы бар екенін білдіреді. Адамның әлеуметтік мәртебесіне, атқаратын қызметіне, жасына немесе басқа да ерекшеліктеріне қарамастан, оның қадір-қасиеті бірдей қорғалуға тиіс.
Баптың екінші тармағында азаптауға, зорлық-зомбылыққа, қатыгездікке, сондай-ақ адамның қадір-қасиетін қорлайтын әрекеттер мен жазалауға тыйым салынады. Бұл норма адамға күш қолдануға ғана емес, оның ар-намысына тиетін, жеке тұлға ретінде қорлайтын әрекеттерге де жол берілмейтінін білдіреді. Демек, әр адамның қауіпсіздігі мен жеке басына құрмет көрсету заңмен қорғалатын маңызды қағидат болып саналады.
Адам қадір-қасиетін сақтау талабы күнделікті өмірде де ерекше мәнге ие. Отбасында, білім беру мекемелерінде, еңбек ұжымдарында және қоғамдық ортада бір-біріне құрметпен қарау құқықтық мәдениеттің қалыптасуына ықпал етеді. Әсіресе балалардың құқықтарын қорғау, олардың қауіпсіз ортада өсіп-жетілуіне және білім алуына жағдай жасау маңызды. Өйткені баланы кемсіту, ар-намысына тиетін сөздер айту немесе күш көрсету оның психологиялық жағдайына кері әсерін тигізуі мүмкін.
Сонымен бірге тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу және оған қарсы күрес барысында да адам қадір-қасиетін қорғау қағидатының орны ерекше. Отбасы өзара түсіністікке, мейірім мен сыйластыққа негізделуі керек. Сондықтан зорлық-зомбылыққа төзбеушілік таныту, зардап шеккен адамдарға қолдау көрсету және құқық бұзушылықтардың алдын алу қоғам мүшелерінің ортақ жауапкершілігі болып табылады.
Конституциялық нормалардың шынайы маңызы олардың заңда бекітілуімен ғана емес, күнделікті өмірде орындалуымен де айқындалады. Бұл бағытта азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру, адамгершілік құндылықтарды дәріптеу және құқық бұзушылықтарға немқұрайлы қарамау маңызды рөл атқарады. Әр адам өз құқығын біліп қана қоймай, өзгенің де құқықтары мен қадір-қасиетін құрметтеуге тиіс.
Қорытындылай келе, жаңа Конституцияның 20-бабы адамның ар-намысы мен қадір-қасиетін қорғауға, жеке тұлғаға құрметпен қарауға бағытталған маңызды құқықтық қағидаттарды бекітеді. Әр азаматтың құқығы сақталып, зорлық-зомбылық пен қорлауға жол берілмейтін қоғам қалыптастыру мемлекеттік органдармен қатар, бүкіл қоғамның да жауапкершілігін талап етеді. Өйткені адам қадір-қасиеті бағаланған ортада өзара сыйластық, заңға құрмет және әділеттілік қағидаттары нығая түседі.
Версия для печати
Соңғы жаңалықтар
Жедел медициналық көмек станциясының жаңа әкімшілік ғимараты салынуда
Батыс Қазақстан облысында Республика күні қарсаңында сенбіліктер мен ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі өтті
Мемлекет басшысы NVIDIA компаниясының негізін қалаушы және президенті Дженсен Хуангты қабылдады
«Подстепное – Федоровка – Ресей Федерациясының шекарасы»: БҚО-да автомобиль жолы пайдалануға берілді
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Республика күніне арналған салтанатты жиында сөз сөйледі
Президент Республика күні қарсаңында бір топ азаматты мемлекеттік наградалармен марапаттау туралы Жарлыққа қол қойды
Мемлекет басшысы әскери реформа мәселелері бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің отырысын өткізді
«Мақат – Индербор – Сәтимола» бағытындағы теміржол инфрақұрылымның құрылысы басталды
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев құтқарушыларға мемлекеттік марапаттар тапсырды
Жаңақала ауданында коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары жалғасуда
